Zmiany klimatu wymuszają na nas zmiany w wielu dziedzinach. Nie omija to również przepisów prawa pracy. Fala upałów, która przetoczyła się przez Polskę na przełomie czerwca i lipca wykazała konieczność wprowadzenia stosownych regulacji w celu ochrony zdrowia pracowników.
Nowe rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 lipca
2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U.2026.927) wejdzie w życie dopiero 11 stycznia 2027 r., jednak warto zwrócić uwagę na wprowadzane tam zmiany.
Nowelizacja reguluje kwestię maksymalnej temperatury w miejscu pracy, a także nakłada na pracodawcę obowiązki w przedmiocie organizacji miejsca pracy w trakcie upałów.
Rozporządzenie wskazuje, że gdy temperatura w pomieszczeniach pracy przekroczy 35°C oraz 32°C na otwartej przestrzeni (przy uwzględnieniu wydatków energetycznych odpowiednio dla każdej z płci) praca bezwzględnie nie będzie mogła być wykonywana przez pracowników, aż do momentu, w którym temperatura spadnie poniżej tych wartości.
Rozporządzenie reguluje również kwestię wpływu temperatury na warunki pracy. Gdy temperatura w pomieszczeniu pracy przekroczy 28°C lub 25°C przy pracach w pomieszczeniu związanych z wysiłkiem fizycznym (np. praca w magazynie) pracodawca będzie obowiązany do zapewnienia odpowiednich rozwiązań technicznych obniżających lub ograniczających wzrost temperatury (chyba że względy technologiczne na to nie pozwalają) albo zastosować odpowiednie rozwiązania organizacyjne, które zminimalizują wpływ temperatury na zdrowie pracowników, z uwzględnieniem warunków i specyfiki pracy. Środki organizacyjne będą również znajdować zastosowanie w przypadku prac prowadzonych na otwartej przestrzeni, gdy temperatura przekroczy 25°C.
Powyższą regulację należy ocenić pozytywnie. Ustawodawca nie nałożył bezwzględnego obowiązku instalowania urządzeń klimatyzujących, których montaż często wiąże się z wysokimi kosztami, a w przypadku starszego budownictwa, dodatkowo uzyskania zgody właściwego konserwatora zabytków na ingerencję w strukturę obiektu. Postawiono nacisk na rozwiązania organizacyjne, które pracodawca będzie obowiązany ustalić po konsultacji z pracownikami. Rozporządzenie jako podstawowy środek konsultacji wskazuje komisję BHP, którą reguluje art. 23712 Kodeksu Pracy. Należy jednak pamiętać, że komisja BHP dotyczy głównie większych zakładów pracy, skupiających ponad 250 pracowników. W przypadku mniejszych przedsiębiorstw, konsultacje będą prowadzone według trybu konsultacji w zakresie BHP z art. 23711a Kodeksu Pracy oraz po zasięgnięciu opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami.
Rozporządzenie nie będzie obejmować swoim zakresem wszystkich wykonywanych prac. Przede wszystkim spod jego regulacji wyjęto służby mundurowe i ratownicze, pracowników ochrony zdrowia, pracowników transportu i komunikacji, czy działalność rolniczą i hodowlaną.
Niewątpliwie niniejsza regulacja w największym stopniu obejmie podmioty, które zajmują się wykonywaniem prac na otwartych przestrzeniach, takie jak np. przedsiębiorstwa budowlano-remontowe, ogrodnicze, a także posiadające powierzchnie magazynowe. Szczególnym zainteresowaniem powinny wykazać się również podmioty, które mają ulokowane swoje siedziby w starszym budownictwie, często nie posiadającym urządzeń klimatyzujących. Ustawodawca nie uregulował chociażby przykładowego katalogu rozwiązań organizacyjnych, które miałyby poprawiać warunki pracy w dobie upałów. Można jednak zaliczyć do nich takie rozwiązania jak: wyposażenie miejsc pracy w przenośne wentylatory, schłodzone napoje, zaciemniające rolety na okna, które zmniejszą nasłonecznienie pomieszczeń, czy częstsze przerwy regeneracyjne. Należy pamiętać, że choć do wejścia w życie przepisów oraz do wystąpienia ekstremalnych zdarzeń pogodowych pozostało jeszcze wiele czasu, warto jak najszybciej zacząć efektywne przygotowania do wdrożenia nowych rozwiązań w życie. Przeciwdziałanie wysokim temperaturom jest bowiem w interesie pracodawcy. Wysoka temperatura negatywnie wpływa na organizm człowieka, pogarszając koncentrację, wydajność, prowadząc do wyczerpania może również przyczyniać się do wystąpienia niebezpiecznych zdarzeń zdrowotnych, takich jak zawały serca, udary cieplne czy innego rodzaju schorzenia zagrażające życiu lub zdrowiu pracownika.
