Phishing pozostaje jednym z najpowszechniejszych zagrożeń dla klientów banków. Oszust, podszywając się pod bank, kuriera, kontrahenta albo kupującego na portalu internetowym, nakłania ofiarę do kliknięcia w fałszywy link, łudząco przypominający stronę banku i podania danych logowania lub zatwierdzenia operacji.
Problem pojawia się wtedy, gdy bank odmawia zwrotu środków, wskazując, że klient sam przekazał oszustowi dane albo prawidłowo uwierzytelnił transakcję. Zgodnie ze stanowiskiem przedstawionym w orzeczeniu C-70/25, bank nie powinien automatycznie odmawiać zwrotu pieniędzy tylko dlatego, że klient padł ofiarą manipulacji, tak jak miało to miejsce dotychczas w przeważającej części spraw. W pierwszej kolejności powinien zwrócić środki utracone w wyniku nieautoryzowanej transakcji, a dopiero następnie wyjaśniać, czy zachowanie klienta można zakwalifikować jako rażące niedbalstwo.
Samo prawidłowe uwierzytelnienie transakcji nie przesądza jeszcze, że poszkodowany w swoim postępowaniu rażąco zaniedbał procedury bezpieczeństwa. Bank nie może również uzależniać zwrotu pieniędzy od wcześniejszego zakończenia postępowania karnego lub od ustalenia tożsamości sprawcy, które ze względu na swój charakter wiążą się z trudnościami natury dowodowej.
Nie oznacza to jednak, że odpowiedzialność banku ma charakter absolutny. Jeżeli bank twierdzi, że klient dopuścił się rażącego niedbalstwa, powinien odpowiednio uzasadnić swoje stanowisko i wykazać okoliczności, na których je opiera. Ciężar oceny nie może zostać zastąpiony automatyczną odmową reklamacji.
Jak Kancelaria może pomóc osobie poszkodowanej?
W sprawach dotyczących phishingu możemy w szczególności:
- przeanalizować przebieg zdarzenia oraz sposób zakwestionowania transakcji;
- zweryfikować stanowisko banku i podstawy odmowy zwrotu środków;
- przygotować reklamację, wezwanie do zapłaty lub odpowiedź na stanowisko banku;
- pomóc w zabezpieczeniu dowodów, w tym korespondencji, wiadomości SMS, historii rachunku, potwierdzeń operacji i dokumentacji zgłoszenia;
- wesprzeć poszkodowanego w zawiadomieniu organów ścigania;
- dochodzić zwrotu środków na drodze sądowej, jeżeli bank odmówi dobrowolnej wypłaty.
W przypadku phishingu kluczowe znaczenie ma szybka reakcja. Poszkodowany powinien niezwłocznie skontaktować się z bankiem, zablokować dostęp do rachunku, zgłosić transakcję jako nieautoryzowaną oraz zachować całą dokumentację dotyczącą zdarzenia.
Odmowa banku nie zamyka dalszej drogi dochodzenia zwrotu środków. Jeżeli bank powołuje się wyłącznie na fakt podania danych logowania lub prawidłowego uwierzytelnienia operacji, warto poddać tę decyzję szczegółowej analizie prawnej.
